టపాసుల సందడి - పక్కింట్లో అలజడి! -
టపాసుల సందడి… పక్కింట్లో అలజడి!
డాం... డాం... తుస్‌ తుస్‌... దీపావళి!
దీపావళి వచ్చిందంటే చాలు! ఇళ్ల ముందు దీపాలు, వీధుల్లో బాణసంచా, పిల్లల కేరింతలు, పెద్దల హడావుడి. ఎవరి టపాసు ఎంత గట్టిగా పేలితే వారి పండుగ అంత ఘనంగా జరిగినట్టు కొందరి అభిప్రాయం. పక్కింటివాళ్లు చెవులు మూసుకుంటే మాత్రం తమ బాణసంచా నాణ్యతకు అదే అసలైన సర్టిఫికెట్‌ అనుకుంటారు!
ఒకప్పుడు దీపావళి అంటే దీపాలు వెలిగించడం, మిఠాయిలు పంచుకోవడం, కుటుంబమంతా కలిసి ఆనందించడం. ఇప్పుడు ఎవరు ఎన్ని టపాసులు కాల్చారు, ఎవరి రాకెట్‌ ఎంత ఎత్తుకు వెళ్లింది అన్నదే ప్రతిష్ఠగా మారింది. దీపాల పండుగ కాస్తా శబ్దాల పోటీగా మారిపోయింది.
పిల్లవాడికి టపాసులు కాల్చేటప్పుడు జాగ్రత్తలు చెప్పే తండ్రి, కొద్దిసేపటికి తానే పెద్ద బాంబు చేతిలో పట్టుకుని, “మా చిన్నప్పటి బాంబుల్లాంటిది కాదు బాబూ! ఇప్పుడు టెక్నాలజీ మారిపోయింది!” అంటాడు. పిల్లలకు ప్రమాదాల గురించి ఉపన్యాసం ఇచ్చేవాళ్లే, తమ సరదా దగ్గరకు వచ్చేసరికి జాగ్రత్తలను సెలవుపై పంపిస్తారు.
ప్రతి రోజు ఒక దీపావళి ఎదురుపడుతుంది.....
మన జీవితాల్లోనూ ఇలాంటి ఎన్ని ఎన్ని దీపావళి సందడి చేస్తాయో! పరీక్షల్లో మంచి మార్కులు వస్తే కొడుకు బంగారం; మార్కులు తగ్గితే కుటుంబ గౌరవానికి గ్రహణం. ఉద్యోగంలో ప్రమోషన్‌ వస్తే మిఠాయిలు పంచుతాం; పక్కవాడికి వస్తే, “అతనికి అంత అర్హత ఏముంది?” అని ఆరా తీస్తాం. మన విజయానికి ప్రపంచమంతా చప్పట్లు కొట్టాలి; ఎదుటివాడి విజయాన్ని మాత్రం మనస్ఫూర్తిగా అభినందించలేం!
ఆఫీసులో బాస్‌ తిడితే మౌనంగా భరిస్తాం. ఇంటికి వచ్చి భార్య ఏదైనా అడిగితే చిరాకుపడతాం. బాస్‌ పేల్చిన బాంబును ఇంట్లో పేల్చడం మనకు అలవాటైపోయింది. ప్రేమలో ఉన్నప్పుడు ప్రతి మాటా పూలవాన; పెళ్లయ్యాక అప్పుడప్పుడు పిడుగుల వాన. పెళ్లికి ముందు గంటల తరబడి మాట్లాడుకున్నవాళ్లు, పెళ్లయ్యాక “ఏం మాట్లాడాలి?” అని ఆలోచిస్తారు. ప్రేమలో పటాకులు పేల్చినవాళ్లు సంసారంలో శాంతి చర్చలు జరుపుకుంటున్నారు!
అప్పు ఇచ్చినప్పుడు మనం దేవుడిలా కనిపిస్తాం. తిరిగి అడిగినప్పుడు విలన్‌లా మారిపోతాం. నమ్మినవాడు మోసం చేస్తే, “ఇకపై ఎవరినీ నమ్మను!” అని ప్రతిజ్ఞ చేస్తాం. కొన్నాళ్లకు మరొకరు తీయగా మాట్లాడితే మళ్లీ నమ్మేస్తాం. మోసపోయిన అనుభవం మనకు పాఠం నేర్పినా, ఆ పాఠాన్ని మర్చిపోవడంలో మనది ప్రత్యేక ప్రతిభ!
అవినీతిలోనూ ఇదే పండుగ. ఒక అధికారి లంచం తీసుకుంటే అతని ఇంట్లో వెలుగులు పెరుగుతాయి; ఆ లంచం కోసం తిరిగే పేదవాడి ఇంట్లో చీకట్లు అలుముకుంటాయి. నరకాసురుడిని ఒక్కరోజు చంపితే సరిపోతుందా? అతను మనుషుల రూపంలో, వ్యవస్థల రూపంలో ప్రతిరోజూ తిరుగుతుంటే!
దీపావళికి ఇళ్లను శుభ్రం చేస్తాం. పనికిరాని వస్తువులను బయట పడేస్తాం. కానీ వృద్ధ తల్లిదండ్రులను వృద్ధాశ్రమాలకు పంపించే కొందరు, ఇంటి మూలల్లో దుమ్మును తుడిచినంత శ్రద్ధతో మనసులోని కృతజ్ఞతలేమిని ఎందుకు తుడిచేయలేరు? ఇంటిని శుభ్రం చేసుకోవడం సులభమే; మనసును శుభ్రం చేసుకోవడమే అసలు కష్టం.
ఇక పేదవాడి గుడిసె దగ్గర దీపావళి అసలు రంగు కనిపిస్తుంది. ధనవంతుడి ఇంటి ముందు టపాసు పేలితే అది సంబరం. అదే టపాసు ఎగిరి పేదవాడి గుడిసె మీద పడితే అది ప్రాణభయం. ఎండుగడ్డితో కప్పిన గుడిసె మీద నిప్పురవ్వ పడితే, అతని జీవితకాలపు సంపాదన క్షణాల్లో బూడిద కావచ్చు.
యుద్ధంలో శత్రువు విసిరిన నిప్పు ఇళ్లను కాల్చినట్టే, నిర్లక్ష్యంగా వదిలిన నిప్పురవ్వ పేదవాడి ఆవాసాన్ని దహించగలదు. తేడా ఒక్కటే—యుద్ధంలో శత్రువు ఎవరో తెలుస్తుంది; ఇక్కడ మాత్రం తన వినోదమే మరొకరి జీవితాన్ని కాల్చిందని కూడా కొందరికి తెలియదు! ఒకరికి కొన్ని సెకన్ల సరదా, మరొకరికి జీవితకాలపు విషాదం. పేదవాడి గుడిసె మీద పడిన టపాసు నిప్పురవ్వ కాదు—మన సమాజంలోని అసమానత మీద మండుతున్న ప్రశ్న!
మరుసటి రోజు ఉదయం వీధుల్లో పేరుకున్న టపాసుల చెత్తను మున్సిపాలిటీ పారిశుద్ధ్య కార్మికుడు ఊడుస్తుంటాడు. రాత్రంతా చెత్త సృష్టించినవాళ్లు నిద్రపోతుంటే, దాన్ని శుభ్రం చేసేవాడు మాత్రం పనిలో ఉంటాడు. అతను రోడ్డు ఊడుస్తుంటే, పక్కనే వెళ్లేవాడు, “ఏమయ్యా! ఎంత దుమ్ము లేపుతున్నావు?” అని ప్రశ్నిస్తాడు. చెత్త సృష్టించేవాడు పెద్దమనిషి; శుభ్రం చేసేవాడు మాత్రం సమాధానం చెప్పుకోవాలి!
ఆసుపత్రుల్లో టపాసులతో గాయపడినవాళ్లు, శబ్దంతో ఇబ్బంది పడినవాళ్లు వైద్యం కోసం వస్తుంటారు. బయట సంబరాలు సాగుతుంటే, లోపల వైద్యులు, నర్సులు వారి బాధను తగ్గించడానికి కష్టపడుతుంటారు. ఒకరి వినోదానికి మరొకరు మూల్యం చెల్లించాల్సి వస్తే, ఆ పండుగలోని ఆనందం ఎక్కడుంది?
పండుగను జరుపుకోవద్దని ఎవరూ చెప్పడం లేదు. మన ఆనందం మరొకరికి ప్రమాదం కాకూడదన్నదే అసలు విషయం. టపాసులు జాగ్రత్తగా కాల్చడం, చెత్తను బాధ్యతగా తొలగించడం, ఇతరుల ఆరోగ్యాన్ని, ప్రశాంతతను గౌరవించడం కూడా పండుగ సంస్కారంలో భాగమే.
దీపావళి అంటే నరకాసురుడిని చంపిన రోజు అని చెబుతాం. కానీ మనలోని స్వార్థాన్ని, నిర్లక్ష్యాన్ని జయించలేకపోతే పండుగ చేసుకున్న ప్రయోజనం ఏమిటి? ఇంటి ముందు దీపాలు వెలిగించి, మన ప్రవర్తనతో ఇతరుల జీవితాల్లో చీకట్లు నింపితే ఆ వెలుగులకు అర్థం ఏమిటి?
ఈసారి దీపావళి ఎలా జరిగిందని ఎవరైనా అడిగితే, “ధాం ధాం... తుస్‌ తుస్‌... చాలా బాగా జరిగింది!” అని చెప్పొచ్చు.
కానీ ఒకసారి మనల్ని మనం కూడా ప్రశ్నించుకుందాం—మన పండుగ మరొకరి గుడిసెను కాల్చలేదా? మన వినోదం ఇంకొకరి బాధకు కారణం కాలేదా?
మన ఇంట్లో దీపావళి జరగడం గొప్ప కాదు; మన వల్ల మరొకరి జీవితంలో అమావాస్య రాకపోవడమే నిజమైన పండుగ!