ఒకప్పుడు వందలాది మంది కార్మికుల అడుగులతో మారుమోగిన ప్రదేశం అది. యంత్రాల నిరంతర గర్జన, పత్తి వాసన, కార్మికుల సంభాషణలు, జీవనోపాధి కోసం శ్రమించే కుటుంబాల ఆశలు—అన్నీ కలసి ఆ ప్రాంగణాన్ని నిత్యం సజీవంగా ఉంచేవి. కానీ అదే ప్రదేశం కొన్నేళ్లకు పూర్తిగా నిశ్శబ్దంలోకి జారుకుంది. యంత్రాల స్థానంలో గాలి శబ్దం వినిపించింది. కార్మికుల స్థానంలో నీడలు కనిపించాయని కథలు పుట్టుకొచ్చాయి.

ఆ ప్రదేశమే ముఖేష్ మిల్స్‌.

ముంబైలో సినిమాల చిత్రీకరణలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ పాత పారిశ్రామిక ప్రాంగణం, కొంతకాలంగా ‘భయానక ప్రదేశం’గానూ ప్రచారంలో ఉంది. రాత్రివేళ వింత శబ్దాలు, కనిపించి మాయమయ్యే ఆకారాలు, ఎవరో వెంబడిస్తున్న అనుభూతి, ఒక్కసారిగా మారిపోయే మనుషుల ప్రవర్తన—ఇలాంటి ఎన్నో కథలు దీనిచుట్టూ తిరుగుతున్నాయి.

అయితే ఈ భయానక గాథకు ముందు ఒక సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది.

పందొమ్మిదో శతాబ్దం చివర్లో బొంబాయి వస్త్ర పరిశ్రమ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న సమయంలో కొలాబా ప్రాంతంలో ముఖేష్ మిల్స్‌ ఏర్పడింది. పారిశ్రామికవేత్త ముల్జీభాయ్ మాధ్వానీతో ఈ మిల్లు చరిత్ర అనుబంధమై ఉంది. దక్షిణ ముంబైలోని కొలాబా ప్రాంతంలో ఉన్న ముఖ్యమైన వస్త్ర మిల్లుల్లో ఇది ఒకటిగా నిలిచింది.

అరేబియా సముద్రానికి సమీపంగా ఉండటం, రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉండటం వంటి కారణాలతో వస్త్ర వ్యాపారానికి ఈ ప్రాంతం అనుకూలంగా ఉండేది. ఒకప్పుడు మిల్లులో యంత్రాల శబ్దం రాత్రింబవళ్లు వినిపించేది. వందలాది కార్మికుల జీవనోపాధికి అది ఆధారంగా నిలిచింది.

కానీ పారిశ్రామిక ప్రపంచం ఎప్పటికీ ఒకేలా ఉండదు. వ్యాపార పరిస్థితులు మారాయి. మిల్లుల రంగం సంక్షోభంలోకి వెళ్లింది. సమ్మెలు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు పరిశ్రమపై ప్రభావం చూపాయి. చివరకు ముఖేష్ మిల్స్‌ తన పూర్వ వైభవాన్ని కోల్పోయింది.

అప్పుడు వచ్చింది ఆ మలుపు.

1982లో జరిగిన భారీ అగ్నిప్రమాదం మిల్లు చరిత్రను పూర్తిగా మార్చేసింది. మంటలు భవనంలోని అనేక ప్రాంతాలను తీవ్రంగా దెబ్బతీశాయి. కాలిపోయిన నిర్మాణాలు, నల్లబడిన గోడలు, శిథిలమైన గదులు మాత్రమే మిగిలాయి.

ఆ తరువాత మిల్లు తిరిగి తన పాత రూపంలో పనిచేయలేదు. ఒకప్పుడు మనుషుల సందడితో నిండిన ప్రదేశం క్రమంగా నిర్జనంగా మారింది. ఇదే నిశ్శబ్దం తరువాత భయానక కథలకు పునాది అయిందని చెప్పేవారున్నారు.

పాడుబడిన భవనాలు, కాలిపోయిన గోడలు, విస్తారమైన ఖాళీ ప్రదేశాలు, సముద్రానికి సమీపంలోని వింత వాతావరణం—సినిమా దర్శకులకు మాత్రం ముఖేష్ మిల్స్‌ ఒక అద్భుతమైన చిత్రీకరణ ప్రదేశంగా కనిపించింది.

కెమెరాలు వచ్చాయి. వెలుగులు వెలిగాయి. నటీనటులు అడుగుపెట్టారు. పగటిపూట ఆ శిథిలాలు సినిమాల కోసం కొత్త రూపాన్ని సంతరించుకున్నాయి.

కానీ సూర్యుడు అస్తమించిన తరువాత అక్కడి వాతావరణం గురించి చిత్రబృందాలు చెప్పిన కథలు మాత్రం భిన్నంగా ఉన్నాయి.

ఎవరో నడుస్తున్నట్టుగా వినిపించే అడుగుల చప్పుడు… ఖాళీ ప్రదేశంలో కనిపించే నీడలు…

ఎవరైనా తమను గమనిస్తున్నారనే అసౌకర్యకరమైన అనుభూతి… అకస్మాత్తుగా వినిపించే అరుపులు లేదా శబ్దాలు…

ఇలాంటి అనుభవాలు పలు కథనాల్లో ప్రచారంలోకి వచ్చాయి.

ముఖేష్ మిల్స్‌కు సంబంధించిన అత్యంత ప్రసిద్ధ కథల్లో ఒకటి ఓ నటి అనుభవంగా చెప్పబడుతుంది.

ఒక చిత్రీకరణ సమయంలో ఓ మహిళ అకస్మాత్తుగా తన స్వరాన్ని మార్చి, గంభీరమైన గొంతుతో అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోవాలని హెచ్చరించిందని కథనం. “ఇది మా ప్రదేశం… వెళ్లిపోండి” అంటూ ఆమె కేకలు వేసిందని అక్కడున్నవారు చెప్పినట్లు పలు కథనాలు ప్రచురించాయి.

ఆమె ప్రవర్తనతో చిత్రబృందం భయపడిపోయిందట. కొద్దిసేపటికే పరిస్థితి అదుపులోకి రావడంతో చిత్రీకరణ నిలిపివేశారని చెబుతారు. అది నిజంగా ఒక అతోద్రియ శక్తి ప్రభావమే లేక భయం, ఒత్తిడి లేదా మరేదైనా మానసిక కారణమా? స్పష్టమైన సమాధానం లేదు.

ముఖేష్ మిల్స్‌లో చిత్రీకరించిన ప్రముఖ చిత్రాల్లో ‘గుణా’ కూడా ఒకటి. నటి బిపాసా బసు ఈ ప్రదేశంలో చిత్రీకరణ సమయంలో అసౌకర్యకరమైన అనుభూతులను ఎదుర్కొన్నట్లు తరువాత చెప్పినట్లు కథనాలు వెలువడ్డాయి.

పదేపదే సంభాషణలు మరిచిపోవడం, వాతావరణం అసహజంగా అనిపించడం వంటి కారణాలతో చిత్రబృందం ఆందోళనకు గురైందని ప్రచారం జరిగింది. చివరకు ఆ ప్రదేశంలో పూజలు నిర్వహించినట్లు కూడా కథనాలు ఉన్నాయి.

ఇలాంటి సంఘటనలే ముఖేష్ మిల్స్‌కు ‘భయానక చిత్రీకరణ ప్రదేశం’ అనే పేరును మరింత బలపరిచాయి.

ముఖేష్ మిల్స్‌లో నిజంగా దెయ్యాలు ఉన్నాయని నిరూపించే శాస్త్రీయ ఆధారం ఇప్పటివరకు లేదు. అసలు కారణాలు మరింత సహజమైనవే కావచ్చు.

పాత భవనాల్లో గాలి తాకిడికి తలుపులు, ఇనుప నిర్మాణాలు కదలడం వల్ల వింత శబ్దాలు రావచ్చు. సముద్రపు గాలి పాడైన గోడలు, ఖాళీ గదుల మధ్య ప్రయాణించినప్పుడు ప్రతిధ్వనులు అసాధారణంగా వినిపించవచ్చు. వెలుతురు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు నీడలు మన కళ్లకు మనుషుల ఆకారాల్లా కనిపించవచ్చు.

అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా—మనిషి ముందే ఒక ప్రదేశాన్ని భయానకంగా ఊహించుకుంటే, అక్కడ జరిగే ప్రతి అసాధారణ శబ్దాన్నీ అదే భయానికి అనుసంధానించే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే ఈ వివరణలున్నప్పటికీ ముఖేష్ మిల్స్‌ కథ ఎందుకు ఇంతకాలం నిలిచిపోయింది?

ఎందుకంటే అది కేవలం ఒక భూతకథ కాదు. అది ఒకప్పుడు కార్మికుల చెమటతో జీవించిన పరిశ్రమ కథ. తర్వాత అగ్నిలో కాలిపోయిన పరిశ్రమ కథ.

ఆపై శిథిలాల మధ్య సినిమాల వెలుగులు వెలిగిన కథ.

చివరికి ఆ వెలుగుల వెనుక చీకటి కథలు పుట్టుకొచ్చిన కథ.

ముఖేష్ మిల్స్‌లో నిజంగా ఎవరో తిరుగుతున్నారా? లేక అక్కడి గోడలే తమ గతాన్ని ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయా?

సమాధానం మనకు తెలియదు.

కానీ రాత్రివేళ సముద్రపు గాలి ఆ కాలిపోయిన గోడలను తాకుతూ వెళ్లినప్పుడు, ఒకప్పుడు యంత్రాల గర్జనతో నిండిన ఆ ప్రాంగణంలో ఇప్పుడు వినిపించే నిశ్శబ్దం మాత్రం ఒక విచిత్రమైన ప్రశ్నను మిగులుస్తుంది—

అక్కడ ఆగిపోయింది కేవలం ఒక మిల్లు కథేనా… లేక కొన్ని కథలు ఇప్పటికీ అక్కడే తిరుగుతున్నాయా?