అనుమానం మా జన్మహక్కు!
అనుమానం మనిషి మనసులో పుట్టే విచిత్రమైన ఆలోచన. నిజం తెలియకపోయినా అది ఒక నిర్ణయానికి వచ్చేస్తుంది. ఆధారాలు దొరికితే తన నిర్ణయాన్ని సమర్థించుకుంటుంది. దొరక్కపోతే కొత్త అనుమానాన్ని సృష్టిస్తుంది. మనిషి జీవితంలో నమ్మకం కంటే అనుమానానికే ఎక్కువ పని ఉన్నట్లుంది!
అనుమానం పెను భూతం మాత్రమే కాదు. అనుమానించే వాళ్లు కూడా నిరంతరం మన పక్కనే ఉంటారు. ముఖ్యంగా పెళ్లయినవాళ్లకు ఈ అనుమానాల పర్వం బాగా పరిచయం. భర్త భార్యను, భార్య భర్తను అనుమానించడం సహజాతి సహజం. ఫోన్‌కు పాస్‌వర్డ్ ఉంటే ఒక అనుమానం. పాస్‌వర్డ్ తీసేస్తే మరో అనుమానం. ఫోన్ మోగితే ఎవరు చేశారని ప్రశ్న. మోగకపోతే ఎవ్వరూ ఎందుకు చేయడం లేదని ప్రశ్న!
అత్తగారి అనుమానాలకు ప్రత్యేకమైన తర్కం ఉంటుంది. కొడుకు ఇంటికి రాగానే కోడలు కాఫీ ఇస్తే, “ఇవాళే ఎందుకింత ప్రేమ?” అనే అనుమానం. కాఫీ ఇవ్వకపోతే, “మా అబ్బాయిని పట్టించుకోవడం లేదు” అనే అనుమానం. కోడలు నవ్వితే ఏదో రహస్యం ఉందని, మౌనంగా ఉంటే ఏదో కుట్ర జరుగుతోందని అనుమానం. ఈ రెండు పరిస్థితుల్లోనూ కోడలికి తప్పించుకునే మార్గం ఉండదు.
కొందరికి ఎదుటివాళ్లు బాగుపడటం కూడా అనుమానమే. మనం నవ్వుతూ కనిపిస్తే ఏదో మంచి జరిగిందని, బాధగా కనిపిస్తే నటిస్తున్నామని అనుకుంటారు. మన విజయాన్ని చూసి ఏదో రహస్యం ఉందని, మన కష్టాన్ని చూసి ఏదో నాటకం ఆడుతున్నామని అనుమానిస్తారు. చివరికి కొందరు తమ సంతోషాన్ని, బాధను కూడా ఇతరులతో పంచుకోవడం మానేస్తారు. ఎందుకంటే, తాము బాగుపడుతున్నామని చెబితే నమ్మరేమో, బాధలో ఉన్నామని చెబితే ఆనందపడతారేమో అన్న అనుమానం!
మాట్లాడితే గొప్పలంటారు
మౌనంగా ఉంటే మర్మమంటారు
నవ్వితే ఏదో సాధించారంటారు
ఏడిస్తే నటన అంటగడతారు!
వ్యక్తిగత జీవితాల్లో మొదలైన ఈ అనుమానాలు ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు చేరితే వాటికి అధికారిక హోదా వచ్చేస్తుంది. ముఖ్యంగా బ్యాంకుల్లో ఉద్యోగుల అనుమానం ఖాతాదారుల సహనానికి పరీక్ష పెడుతుంది. పాస్‌బుక్, ఆధార్ కార్డు, ఫొటో, సంతకం అన్నీ పరిశీలించిన తర్వాత కూడా ఖాతాదారుడి ముఖం మీద ఒకసారి అనుమానంగా చూస్తారు.
“ఈ ఫొటోలో ఉన్నది మీరేనా?” అని అడుగుతారు.
“అవును సార్!”
“ఫొటోలో ఒకలా ఉన్నారు. ఇప్పుడు మరోలా ఉన్నారు. అసలు పోలికలే లేవు!”
“సార్! అది పదేళ్ల క్రితం ఫొటో. అప్పటికి నాకు జుట్టు ఉండేది. ఇప్పుడు లేదు. అప్పటికి ముఖంలో కళ ఉండేది. ఇప్పుడు బ్యాంకుల చుట్టూ తిరిగి తిరిగి ఆ కళ కూడా పోయింది!” అంటాడు ఖాతాదారుడు.
పెన్షనర్ బ్యాంకుకు వెళ్లి కౌంటర్ ముందు నిలబడితే, “మీరు పెన్షనరా? అయితే లైఫ్ సర్టిఫికెట్ తీసుకురండి” అంటారు.
“సార్! మీ ఎదురుగానే నిలబడి మాట్లాడుతున్నాను కదా!”
“అది వేరే విషయం. రికార్డులో ఆధారం ఉండాలి.”
చివరికి తన డబ్బులు తీసుకోవడానికి కూడా తన ఉనికిని నిరూపించుకోవాల్సిన పరిస్థితి వస్తుంది. ఒక ఖాతాదారుడిని ఉద్యోగి అడిగాడట.
“మీరు నిజంగా మా బ్యాంకు ఖాతాదారుడేనా?”
“అవును సార్!”
“నిరూపణ ఏమిటి?”
“నా డబ్బులు మీ బ్యాంకులో ఉన్నాయి.”
“అది నిరూపణ కాదు. మీరే ఖాతాదారుడని నిరూపించాలి.”
“అయితే నా డబ్బులు నాకు ఇవ్వడానికి ముందు, అవి నావేనని మీరే నిరూపించండి!” అన్నాడట ఖాతాదారుడు.
బ్యాంకులో మన ఉనికినే నిరూపించుకోవాల్సి వస్తే, ఆసుపత్రిలో మన ఆరోగ్యాన్ని నిరూపించుకోవాల్సిన పరిస్థితి వస్తుంది. ఒక రోగి డాక్టర్ దగ్గరకు వెళ్లి, “డాక్టర్ గారూ! ఈ మధ్య మీరు ఇస్తున్న మందులు పనిచేస్తున్నట్లు లేవు” అన్నాడు.
“ఎందుకలా అంటున్నారు?” అని అడిగాడు డాక్టర్.
“మీరు గతంలో రాసిచ్చిన మందులు చాలా బాగా పనిచేశాయి. ఇప్పుడు మాత్రం ఎంత వాడినా ఫలితం కనిపించడం లేదు. మీ మందుల మీదే నాకు అనుమానంగా ఉంది” అన్నాడు రోగి.
“అయితే పాత మందులే రాసిస్తాను” అన్నాడు డాక్టర్.
“పాత మందులు బాగానే పనిచేశాయని నాకు తెలుసు డాక్టర్ గారూ! కానీ ఇప్పుడు మీరు ఇస్తున్నవి నిజంగా అవే మందులా కాదా అన్నదే నా అనుమానం!” అన్నాడు రోగి.
ఆసుపత్రిలో మందుల మీద అనుమానాలు ఉంటే, పాఠశాలలో పిల్లల చదువుపై అనుమానాలు ఉంటాయి. పిల్లలు హోంవర్క్ చేయకపోతే ఉపాధ్యాయులకు అనుమానం. ఎక్కువ మార్కులు వస్తే ఎక్కడైనా చూసి రాశాడేమోనని మరో అనుమానం. తక్కువ మార్కులు వస్తే అసలు చదువుతున్నాడా లేదా అనే అనుమానం. పిల్లవాడి ప్రతిభను కూడా అనుమానంతో కొలిచే పరిస్థితి!
పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయులు పిల్లలను అనుమానిస్తే, ఇంట్లో తల్లిదండ్రులు పిల్లలను అనుమానిస్తారు. ఆలస్యంగా ఇంటికి వస్తే ఎక్కడికి వెళ్లావని, ఫోన్ చూస్తుంటే ఎవరితో మాట్లాడుతున్నావని ప్రశ్నిస్తారు. పిల్లలు ఏదైనా చెప్పబోతే ముందుగా “నిజం చెప్పు!” అని హెచ్చరిస్తారు. చివరికి పిల్లలకు ఒక అనుమానం కలుగుతుంది—తమను నమ్మేవాళ్లు ఈ ప్రపంచంలో ఎవరైనా ఉన్నారా అని!
ఇంట్లోనూ పాఠశాలలోనూ అనుమానాలు పిల్లల వెంటపడుతుంటే, సమాజంలో మాత్రం అనుమానాన్ని ఒక బాధ్యతగా తీసుకునే వ్యవస్థ కూడా ఉంది. అదే పోలీసు శాఖ. నేరం జరిగితే ఎవరు చేశారు, ఎందుకు చేశారు, ఎలా చేశారు అని అనుమానించడం వారి విధి. అనుమానం ఆధారంగా విచారణ మొదలుపెట్టి, ఆధారాలతో నిజాన్ని బయటపెట్టాలి. అక్కడ అనుమానం సమాజానికి రక్షణగా నిలుస్తుంది. కానీ మనం ఆధారాలు లేకుండానే ఎదుటివారిని దోషులుగా నిర్ణయించేస్తాం. పోలీసుల అనుమానం నేరాన్ని పట్టుకుంటే, మన అనుమానం పక్కింటివాడి ప్రశాంతతను పట్టుకుపోతుంది!
పోలీసుల దగ్గర అనుమానం నేర పరిశోధనలో ఉపయోగపడితే, కార్యాలయాల్లో అదే అనుమానం ఉద్యోగుల పనితీరును పరిశీలించే సాధనంగా మారుతుంది. పై అధికారి ఉద్యోగి పనిచేస్తున్నాడా లేదా అని అనుమానిస్తాడు. ఉద్యోగి పై అధికారి తన ఫైలు కావాలనే తొక్కిపెడుతున్నాడని అనుమానిస్తాడు. బాస్ ఉద్యోగి కంప్యూటర్ వైపు చూస్తాడు. ఉద్యోగి బాస్ ముఖం వైపు చూస్తాడు. ఇద్దరూ ఒకరినొకరు అనుమానించుకుంటూనే నెలాఖరున జీతం కోసం ఎదురుచూస్తారు.
కార్యాలయాల నుంచి బయటకు వస్తే మార్కెట్‌లో మరో రకమైన అనుమానాల ప్రపంచం కనిపిస్తుంది. కూరగాయలు కొనేవాడికి తూకం మీద అనుమానం. అమ్మేవాడికి కొనేవాడి డబ్బు మీద అనుమానం. కిలో టమాటాలు అడిగితే త్రాసులో తక్కువగా కనిపిస్తాయి. “ఇంకొంచెం వేయండి” అంటే వ్యాపారి, “ఇప్పటికే ఎక్కువే ఇచ్చాను” అంటాడు. తూకం రాయి కాస్త పెద్దదో, చిన్నదో అని కొనేవాడు పరిశీలిస్తాడు. వ్యాపారి మాత్రం తన త్రాసు ఎప్పుడూ న్యాయంగానే ఉంటుందని ప్రమాణం చేస్తాడు.
ఇక కల్తీ వస్తువుల సంగతి చెప్పనక్కర్లేదు. పాలలో నీళ్లు కలిపారేమో, నూనెలో ఏదైనా కల్తీ చేశారేమో, పసుపులో రంగు కలిపారేమో, తేనెలో చక్కెర కలిపారేమో అని కొనుగోలుదారుడికి అనుమానం. వ్యాపారి మాత్రం తన వస్తువులు స్వచ్ఛమైనవేనని నమ్మించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. కల్తీ లేదని చెప్పే వ్యాపారి మాటలోనే కల్తీ ఉందేమోనని వినియోగదారుడు అనుమానిస్తాడు!
తూకంలో తేడా ఉందేమో
తేనెలో కల్తీ ఉందేమో
నిజం చెప్పే వ్యాపారిని చూసి
అదే పెద్ద మోసమేమో!
అయితే అనుమానాల అసలు పరీక్ష వృద్ధాప్యంలో ఎదురవుతుంది. పిల్లలు చిన్నగా ఉన్నప్పుడు వాళ్ల ప్రతి కదలికనూ గమనిస్తూ, వాళ్ల భవిష్యత్తు కోసం జీవితమంతా ధారపోసిన తల్లిదండ్రులు, ఒకరోజు వాళ్లే పెద్దవాళ్లై పిల్లలపై ఆధారపడాల్సి వస్తుంది. పిల్లలకు మంచి చదువు చెప్పించి, ఉద్యోగాలు చేయించి, పెళ్లిళ్లు చేసి తమ బాధ్యత పూర్తయిందనుకుంటారు. కానీ పిల్లలు తమ జీవితాల్లో బిజీ అయిపోయి, తల్లిదండ్రులకు సమయం కేటాయించలేని పరిస్థితి వస్తుంది.
చివరికి ఒకరోజు పిల్లలు తల్లిదండ్రులను వృద్ధాశ్రమంలో చేర్చడానికి తీసుకెళ్తారు. గేటు దగ్గర నిలబడి భార్యాభర్తలు ఒకరినొకరు చూసుకుంటారు.
“నేను ముందే చెప్పాను కదా! మన పిల్లలు పెద్దయ్యాక మనల్ని చూసుకోరని!” అంటుంది భార్య.
“అవును. అప్పుడే నీ మాట నమ్మాల్సింది. ఇప్పుడు నా అనుమానం కూడా నిజమైంది” అంటాడు భర్త.
“అయినా మనం వాళ్ల కోసం ఎంత చేశాం!”
“అందుకే కదా! మనం వాళ్లను ఇంత ప్రేమగా పెంచాం. కానీ వాళ్లకు మనల్ని చూసుకునే సమయం లేదని ముందే అనుమానించాను.”
ఒకప్పుడు పిల్లలు ఆలస్యంగా ఇంటికి వస్తే అనుమానించిన తల్లిదండ్రులు, ఇప్పుడు పిల్లలు తమను ఎప్పుడు చూడటానికి వస్తారా అని ఎదురుచూస్తారు. ఫోన్ మోగితే ఆనందం. మోగకపోతే అనుమానం. “మనల్ని మర్చిపోయారేమో!” అని ఒకరినొకరు ఓదార్చుకుంటారు. జీవితమంతా పిల్లల భవిష్యత్తును నమ్మినవాళ్లు, చివరికి తమ వర్తమానాన్ని అనుమానించుకుంటారు.
ఇన్ని అనుమానాల మధ్య నమ్మకానికి చోటు ఎక్కడుందనే ప్రశ్న సహజంగానే వస్తుంది. నిజానికి అనుమానం ఎప్పుడూ చెడ్డది కాదు. మోసపోకుండా ఉండటానికి కొంత అనుమానం అవసరమే. కానీ ప్రతి మాటలోనూ, ప్రతి పనిలోనూ, ప్రతి మనిషిలోనూ తప్పు వెతకడం మొదలుపెడితే జీవితం ప్రశాంతంగా ఉండదు. నమ్మకం లేని చోట బంధాలు నిలవవు. అనుమానం ఎక్కువైన చోట అభిమానం కూడా నెమ్మదిగా కనుమరుగవుతుంది.
ఒకరోజు నేను భార్యతో ఏదో విషయం చెప్పాను.
“నిజమేనా?” అని అడిగింది.
“నిజమే” అన్నాను.
“నిజంగా నిజమేనా?”
“నన్ను నమ్ము” అన్నాను.
“అదే మీరందరూ చెప్పే మాట!” అంది.
ఇక నేను మౌనంగా ఉండిపోయాను. నా మౌనాన్ని చూసి, “చూశారా! ఏదో దాస్తున్నారు” అంది.
అప్పుడు నాకు ఒక విషయం అర్థమైంది. మనిషి మాట్లాడినా అనుమానమే. మాట్లాడకపోయినా అనుమానమే. నిజం చెప్పినా అనుమానమే. అబద్ధం చెప్పినా అనుమానమే!
కొన్ని అనుమానాలకు ఆధారాలతో సమాధానం చెప్పవచ్చు. మరికొన్నింటికి ఎంత వివరణ ఇచ్చినా ప్రయోజనం ఉండదు. అవి మనసులోనే గూడు కట్టుకుని కూర్చుంటాయి.
అనుమానం మా జన్మహక్కు. నమ్మకం మాత్రం ఎదుటివాళ్లు నిరూపించుకోవాల్సిన బాధ్యత!
