రాయలసీమ గుండెకాయ లాంటి మదనపల్లి శివార్లలో, బాహుదా నది తన ఉనికిని చాటుకుంటూ నెమ్మదిగా ప్రవహిస్తుంటుంది. ఆ నది ఒడ్డున ఉన్న ఆ చిన్న గ్రామం పేరు కాలగర్భంలో కలిసిపోయినా, అక్కడ నివసించిన ఒక మూర్తీభవించిన త్యాగం, సావిదమ్మ. ఆమె పేరు మాత్రం నేటికీ ఇంటింటా ధ్రువతారలా మెరుస్తూనే ఉంది. సావిదమ్మ ఆ ఊరికి కోడలిగా వచ్చినప్పుడు, ఆ ప్రాంతం అంతా కరువు కోరల్లో చిక్కి ఉంది. బాహుదా నది అడుగున ఇసుక తిన్నెలు తేలి, భూమి బీటలు వారి ఉండేది. ఆమె అడుగుపెట్టిన ఆ ఇల్లు కూడా పేదరికంతో కొట్టుమిట్టాడుతోంది. కానీ ఆమె కళ్ళలో మాత్రం ఒక వింతైన మెరుపు ఉండేది. అది తన కుటుంబం మీద ఆమెకున్న అపారమైన ప్రేమ, నిబద్ధత. ఆమె భర్త సామాన్య రైతు. పగలు రేయి కష్టపడినా రెండు పూటలా గడవడమే కష్టంగా ఉండేది. సావిదమ్మ కేవలం గృహిణిగా మిగిలిపోలేదు. తన పెరటిలో పచ్చదనాన్ని పెంచడం మొదలుపెట్టింది. బాహుదా నది నుంచి నీళ్లు మోసుకొచ్చి, ఆ రాతి నేలను పదును పెట్టింది. ఆమె శ్రమ చూసి చుట్టుపక్కల వారు నవ్వుకున్నా, ఆమె మాత్రం తన పనిని ఒక తపస్సులా భావించింది. సావిదమ్మ "విధేయత" కేవలం తన భర్తకు, పిల్లలకే పరిమితం కాలేదు. ఆమె నమ్మిన విలువల పట్ల ఆమెకున్న నిబద్ధత అది. ఒకసారి గ్రామంలో తీవ్రమైన కలరా ప్రబలింది. భయంతో జనం ఇళ్లు వదిలి వెళ్తుంటే, సావిదమ్మ మాత్రం తన ఇంటిని ఒక ఆశ్రమంగా మార్చింది. తనకున్న కొద్దిపాటి వైద్య జ్ఞానంతో, ఆకలితో ఉన్నవారికి గంజి పోస్తూ, బాధితులకు సేవ చేసింది. "తల్లి అంటే తన బిడ్డలనే కాదు, తనను నమ్మిన ఊరిని కూడా కాపాడుకోవాలి" అనేది ఆమె సిద్ధాంతం. ఆమె పిల్లలు పెరుగుతున్న కొద్దీ, ఆమె వారికి కేవలం విద్యను మాత్రమే కాదు, సంస్కారాన్ని కూడా నూరిపోసింది. "మనం తిన్న తిండి కన్నా, మనం పంచిన ప్రేమే శాశ్వతంగా మిగిలిపోతుంది" అని ఆమె నిత్యం చెబుతుండేది. ఆమె నిబద్ధత వల్ల ఆమె కుటుంబం క్రమంగా ఆర్థికంగా స్థిరపడటమే కాకుండా, గ్రామ వ్యవహారాల్లో ఒక గౌరవనీయమైన స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది. సావిదమ్మ వయస్సు పైబడుతున్నా ఆమె ఉత్సాహం తగ్గలేదు. ఊరిలో ఏ చిన్న గొడవ జరిగినా, పంచాయతీలు ఆమె గుమ్మం ముందే జరిగేవి. ఆమె తీర్పులో పక్షపాతం ఉండేది కాదు, కేవలం ధర్మం మాత్రమే ఉండేది. ఒకనాడు బాహుదా నదికి ఆకస్మికంగా వరదలు వచ్చాయి. గ్రామం మునిగిపోయే ప్రమాదం ఏర్పడింది. ఆ సమయంలో సూర్యుడు అస్తమించినా, సావిదమ్మ దీపం పట్టుకుని బాహుదా తీరాన నిలబడి, ఊరి ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించే వరకు విశ్రమించలేదు. ఆ రాత్రి ఆమె చూపిన ధైర్యం గ్రామ చరిత్రలో నిలిచిపోయింది. సావిదమ్మ తన తుది శ్వాస విడిచినప్పుడు, ఆ ఊరంతా బాహుదా నదిలాగే కన్నీరుమున్నీరైంది. కానీ వింత ఏమిటంటే, ఆమె మరణం తర్వాత కూడా ఆమె ప్రభావం తగ్గలేదు. ఆ ఇంటి కోడళ్లు, బిడ్డలు ఏ పని మొదలుపెట్టినా "సావిదమ్మ తల్లి దీవెన మాపై ఉంది" అని నమ్మేవారు. క్రమంగా ఆమె నివసించిన ఇల్లు ఒక పవిత్ర స్థలంగా మారింది. రాయలసీమ వ్యాప్తంగా మదనపల్లి సావిదమ్మ అంటే, కుటుంబ వ్యవస్థను నిలబెట్టిన దేవతగా, వంశాన్ని ఉద్ధరించిన ఇలవేల్పుగా కీర్తించబడటం మొదలైంది. నేడు బాహుదా నది గలగలల్లో సావిదమ్మ నవ్వు వినిపిస్తుందని, ఆమె నీడ ఆ గ్రామంపై రక్షణ కవచంలా ఉంటుందని అక్కడి ప్రజల ప్రగాఢ విశ్వాసం.
