తెలుగు రాష్ట్రంలో ఓ చిన్న గ్రామం. ఊరి చివర రెండు ఎకరాల పొలం. ఆ పొలమే రామయ్య కుటుంబానికి జీవనాధారం. ప్రతి ఉదయం సూర్యుడికంటే ముందే లేచి పొలానికి వెళ్లే రామయ్యకు ఒక్క కొడుకు—అరవింద్.
అరవింద్ చిన్నప్పటి నుంచే చదువులో చురుకైనవాడు. కానీ ఇంటి పరిస్థితులు అతని కలలకు సరిపడేవి కావు. తండ్రి వ్యవసాయ ఆదాయంతోనే కుటుంబాన్ని నడిపేవాడు. అయినా కొడుకు చదువు కోసం ఎప్పుడూ వెనక్కి తగ్గలేదు.
“నాన్నా… నేను ప్రభుత్వ ఉద్యోగం సాధిస్తాను. మన పరిస్థితి మారుస్తాను,” అని అరవింద్ చిన్నప్పుడే చెప్పేవాడు.
రామయ్య నవ్వుతూ, “నువ్వు నీ జీవితాన్ని మార్చుకో. నా జీవితం మారడం దాని తర్వాతి విషయం,” అనేవాడు.
ఆ మాట అరవింద్‌కు ఎప్పుడూ గుర్తుండేది.పరీక్ష రాశాడు.ఫలితం వచ్చింది.అరవింద్ విఫలమయ్యాడు.
తండ్రి ఏమీ అనలేదు.
“మళ్లీ రాస్తాను నాన్నా,” అన్నాడు అరవింద్.
“రాయి,” అన్నాడు రామయ్య.
రెండో ప్రయత్నం.మళ్లీ విఫలమే.ఈసారి అరవింద్ ముఖంలో నమ్మకం కొద్దిగా తగ్గింది.
“బహుశా నాకు ఇది సాధ్యం కాదేమో నాన్నా…”
రామయ్య చేతిలోని గడ్డపారను నేలపై పెట్టాడు.
“అలా ఎందుకు అనుకుంటున్నావు?”
“రెండుసార్లు ప్రయత్నించాను. రెండుసార్లూ ఓడిపోయాను.”
రామయ్య పొలంలో ఉన్న చిన్న మొక్కను చూపించాడు.
“దాన్ని చూడు.”
“మొక్కే కదా నాన్నా.”
“అది మొక్క కాదు. అది విత్తనం చేసిన పోరాటానికి సమాధానం.”
అరవింద్ తండ్రి వైపు చూశాడు.
“రైతు విత్తనం వేసిన తర్వాత ప్రతిరోజూ నేలను తవ్వి ‘మొలక వచ్చిందా?’ అని చూస్తే ఏమవుతుంది?”
“విత్తనం నాశనం అవుతుంది.”
“అదే నీ పరిస్థితి. ప్రతిరోజూ నీ విజయాన్ని పరీక్షించుకోవద్దు. నీ పని నువ్వు చేయి. ఫలితం రావాల్సిన సమయంలో వస్తుంది.”
అరవింద్ కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి.
“కానీ నాన్నా… నేను ఎంత కష్టపడుతున్నా ఫలితం రావడం లేదు.”
రామయ్య అతని భుజంపై చేయి వేశాడు.
“కష్టం చేసిన వెంటనే ఫలితం వస్తే దాన్ని విజయం అనరు బాబూ. ఫలితం ఆలస్యమైనా కష్టాన్ని ఆపకుండా ఉండగలిగితే దాన్ని సంకల్పం అంటారు.”
ఆ మాటల తర్వాత అరవింద్ మళ్లీ చదువు మొదలుపెట్టాడు.
ఈసారి తన పద్ధతిని మార్చుకున్నాడు. ఉదయం నాలుగు గంటలకు లేచేవాడు. పాత ప్రశ్నపత్రాలు సాధన చేసేవాడు. తనకు బలహీనమైన అంశాలను గుర్తించి ప్రతిరోజూ వాటిపై పని చేసేవాడు. డబ్బు లేకపోవడంతో కొత్త పుస్తకాలు కొనలేకపోయినా, గ్రామ గ్రంథాలయంలో గంటల తరబడి చదివేవాడు.
అతని స్నేహితుడు రవి ఒకరోజు వచ్చాడు.
“అరవింద్, నీకు ఒక విషయం చెబుతాను. ఈసారి పరీక్ష ప్రశ్నపత్రం ముందే బయటకు వస్తుందని తెలిసింది. డబ్బు ఇస్తే మనకు పేపర్ వస్తుంది.”
అరవింద్ నిశ్శబ్దంగా అతని వైపు చూశాడు.
“ఎంత?”
“యాభై వేలు.”
అరవింద్ గుండె ఒక్కసారిగా బరువెక్కింది. యాభై వేల రూపాయలు అతని కుటుంబానికి చాలా పెద్ద మొత్తం.
“నాకు డబ్బు లేదు,” అన్నాడు.
“డబ్బు గురించి ఆలోచించకు. అప్పు తీసుకో. ఉద్యోగం వచ్చాక తీర్చేయొచ్చు.”
కొద్దిసేపు అరవింద్ మౌనంగా ఉన్నాడు.
“రవి… ఉద్యోగం కావాలి. కానీ దాని కోసం నా నాన్న తల వంచే పని నేను చేయను.”
“ఇంత నిజాయితీతో ఈ రోజుల్లో ఉద్యోగం వస్తుందా?”
అరవింద్ చిరునవ్వు నవ్వాడు.
“వచ్చినా రాకపోయినా… నాకు నిద్రపోయేటప్పుడు నా ముఖం నేను చూడగలగాలి.”
రవి వెళ్లిపోయాడు.
ఆ రాత్రి అరవింద్ తండ్రి పక్కన కూర్చున్నాడు.
“నాన్నా… నేను తప్పు మార్గంలో వెళ్లి ఉద్యోగం సంపాదిస్తే?”
రామయ్య కొద్దిసేపు మౌనంగా ఉన్నాడు.
“నువ్వు ఉద్యోగం సంపాదిస్తావు. జీతం కూడా వస్తుంది. కానీ ప్రతి నెలా ఆ జీతం తీసుకునేటప్పుడు నీ మనసు నిన్ను ఒక ప్రశ్న అడుగుతుంది—‘నువ్వు దీన్ని ఎలా సంపాదించావు?’ ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పలేని జీవితం నాకు వద్దు.”
అరవింద్ తండ్రి చేతిని గట్టిగా పట్టుకున్నాడు.
“అయితే నేను ఎంత సమయం పట్టినా సరే… నా దారిలోనే వెళ్తాను.”
“అదే నా కొడుకు.”
కొన్ని నెలల తర్వాత పరీక్ష వచ్చింది.
ప్రశ్నపత్రం ఊహించిన దానికంటే కఠినంగా ఉంది. పరీక్షా మందిరంలో చాలామంది ఆందోళన చెందారు.
అరవింద్ కళ్లను కాసేపు మూసుకున్నాడు.తండ్రి మాట గుర్తొచ్చింది—
“మనస్సును నిలబెట్టు.”
అతను ప్రశాంతంగా ప్రశ్నలను చదవడం ప్రారంభించాడు.ఒక్కో ప్రశ్న.ఒక్కో సమాధానం.
చివరి నిమిషం వరకు పోరాడాడు. ఫలితాల రోజు వచ్చింది.
అరవింద్ చేతులు వణికాయి. తన రోల్ నంబర్ నమోదు చేశాడు.
తెరపై ఒక వాక్యం కనిపించింది.
“మీరు ఎంపికయ్యారు.”
అరవింద్ కళ్ల నుంచి కన్నీళ్లు జారాయి. అతను పరుగెత్తుకుంటూ పొలానికి వెళ్లాడు.
రామయ్య నాగలి పట్టుకుని ఉన్నాడు.
“నాన్నా…”
రామయ్య వెనక్కి తిరిగాడు.
అరవింద్ ఏమీ చెప్పలేకపోయాడు.
రామయ్య అతని కళ్లలో చూసి అర్థం చేసుకున్నాడు.
“వచ్చిందా?”
అరవింద్ తల ఊపాడు.
“ఉద్యోగం వచ్చిందా?”
ఈసారి అరవింద్ తండ్రిని కౌగిలించుకున్నాడు.
“వచ్చింది నాన్నా…”
రామయ్య కళ్లలో కూడా నీళ్లు తిరిగాయి.
“నేను నీకు ఉద్యోగం రమ్మని కోరలేదు బాబూ. నువ్వు ఎంత దూరం వెళ్లినా నీ విలువలను తీసుకెళ్లాలని మాత్రమే కోరుకున్నాను.”
అరవింద్ కన్నీళ్లతో అన్నాడు—
“నన్ను ఉద్యోగం గెలిపించింది నా చదువు కాదు నాన్నా… మీరు నేర్పిన దారి.”
కొన్నేళ్ల తర్వాత అరవింద్ తన గ్రామంలో పేద విద్యార్థుల కోసం ఉచితంగా పుస్తకాలు, శిక్షణ అందించడం ప్రారంభించాడు.
ఒకరోజు ఓ విద్యార్థి అడిగాడు—
“సార్… ఎన్నిసార్లు విఫలమైనా ఎలా ముందుకు వెళ్లాలి?”
అరవింద్ చిరునవ్వుతో పొలంలో మొలకెత్తుతున్న విత్తనాన్ని చూపించాడు.
“విత్తనం నేలలో పాతిపెట్టబడుతుంది. చీకటిలో ఉంటుంది. ఒత్తిడిని భరిస్తుంది. అయినా అది పైకి రావాలనే లక్ష్యాన్ని వదలదు. నువ్వూ అంతే. కష్టాలు నిన్ను పాతిపెట్టడానికి రావు. నిన్ను పైకి తీసుకురావడానికి వస్తాయి.”
అతను కాసేపు ఆగి చెప్పాడు—
“మనస్సును నిలబెట్టు. లక్ష్యాన్ని గుర్తించు. మార్గం ఎంత క్లిష్టమైనా ముందుకు సాగు. కానీ ధర్మాన్ని మాత్రం ఎప్పుడూ వదలొద్దు. ఎందుకంటే ధర్మాన్ని కోల్పోయి సాధించిన గెలుపు విజయంలా కనిపించవచ్చు… కానీ అది జీవితాంతం ఓటమే.”
ఆ మాటలు విన్న విద్యార్థి కళ్లలో ధైర్యం మెరిసింది. పొలంలో విత్తనం మొలకెత్తుతోంది.
అరవింద్‌కు తెలుసు—
ప్రతి గొప్ప విజయం కూడా ఒకప్పుడు కనిపించని చిన్న విత్తనమే.
