ఒక పచ్చని కుగ్రామంలో పార్వతమ్మ తన ఒక్కగానొక్క కొడుకు సూర్యంను ఎంతో కష్టపడి పెంచింది. చిన్నప్పుడే భర్తను కోల్పోయిన ఆ చింటివాడిని పొత్తిళ్ళలోకి తీసుకొని లోకమంతా తనే అయి సాకింది.

తెల్లవారుజామునే లేచి ఇరుగుపొరుగు ఇళ్లలో పాచిపని చేస్తూ, మధ్యాహ్నం ఎండనక వాననక పొలం పనులకు వెళ్తూ రూపాయి రూపాయి పోగు చేసేది. సూర్యం చిరిగిన చొక్కాతో బడికి వెళ్తుంటే, ఊరి వారు విమర్శించినా ఆమె పట్టించుకోలేదు.

తన కొడుకు చేతిలో కలం ఉండాలని, నాగలి పట్టకూడదని ఆమె గట్టిగా నిశ్చయించుకుంది. సూర్యం తన తల్లి పడుతున్న శ్రమను కళ్లారా చూసేవాడు; రాత్రిపూట ఆమె కాళ్లకు తగిలిన ముళ్లను తీసుకుంటూ, నూనె రాస్తూ లోలోపల మధనపడేవాడు. ఎలాగైనా గొప్ప చదువులు చదివి, తన తల్లి పగిలిన పాదాలకు పట్టు చెప్పులు తొడిగించాలని, ఆమెను ఒక రాజకుమారిలా చూసుకోవాలని ఆ పసి మనసులో బలమైన సంకల్పం ఏర్పడింది.

సూర్యం పదవ తరగతి ఫలితాల్లో జిల్లాలోనే ప్రథముడిగా నిలిచి అందరి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు. అయితే పై చదువుల కోసం పట్టణానికి వెళ్లాల్సి రావడంతో అవసరమైన ప్రవేశ రుసుము, వసతి ఖర్చుల కోసం పార్వతమ్మ ఎంతో మథనపడింది. చివరకు తన ఒంటి మీద ఉన్న చివరి ఆనవాలు, తన పెళ్లి నాటి పాత బంగారు గాజును కన్నీళ్లతో అమ్మి వేసింది. ఆ గాజు అమ్మేటప్పుడు ఆమె చేతులు వణికినా, కొడుకు భవిష్యత్తు ముందు ఆ జ్ఞాపకం చిన్నదని తనను తాను ఓదార్చుకుంది. బస్టాండులో కొడుకును సాగనంపుతూ, అతని చేతిలో ఆ డబ్బులు పెట్టి, "ఒరేయ్ సూర్యం! ఈ గాజు ముక్క ముఖ్యం కాదు, నీ భవిష్యత్తు ముఖ్యం. నా కష్టం నీ చదువులో ప్రతిబింబించాలి. నువ్వు చిందించే ప్రతి చెమట చుక్క నీ విజయానికి ఒక ఇటుక కావాలి. ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా వెనక్కి తిరిగి చూడకు, నీ లక్ష్యం వైపు సింహంలా సాగిపో" అని ధైర్యం చెప్పింది. ఆ మాటలు సూర్యం గుండెల్లో ఒక నిప్పుకణికలా రగిలి, అతనిలో తెలియని ఉత్తేజాన్ని నింపాయి. పట్నం వెళ్లే బస్సు కదులుతుంటే కిటికీలో నుండి చూస్తున్న సూర్యం, తన తల్లి తన వైపు ధైర్యంగా చూస్తూనే, మరోవైపు అరిగిపోయిన తన పాత చీర కొంగుతో కళ్లు తుడుచుకోవడం గమనించాడు. ఆ దృశ్యం అతని హృదయాన్ని మెలిపెట్టింది. తన తల్లి త్యాగానికి ప్రతిఫలంగా కచ్చితంగా గొప్పవాడినవుతానని, మళ్ళీ ఈ గ్రామానికి తిరిగి వచ్చేటప్పుడు ఆమె గర్వపడేలా వస్తానని మనసులో బలంగా ప్రమాణం చేసుకున్నాడు. ఆ ప్రయాణమంతా అతని కళ్లముందు తల్లి పగిలిన పాదాలు, ఆ అమ్ముడుపోయిన గాజు గుర్తే మెదులుతూ అతడిని లక్ష్యం వైపు నడిపించాయి.

పట్నంలో సూర్యం జీవితం కఠినమైన పోరాటంతో మొదలైంది. పగలు కళాశాలలో ఏకాగ్రతతో పాఠాలు వింటూ, రాత్రిపూట ఒక చిన్న హోటల్‌లో సర్వర్‌గా, క్లీనర్‌గా పని చేస్తూ గడిపేవాడు. హోటల్ యజమాని విసిరే పరుషమైన మాటలను, తోటి పనివారి వెటకారాలను మౌనంగా భరిస్తూ, ఆకలి వేసినప్పుడు హోటల్‌లో మిగిలిపోయిన చల్లారిన అన్నం తింటూ తన కడుపు నింపుకునేవాడు. ఒక్కోసారి ఆ చల్లటి అన్నం తింటున్నప్పుడు తన తల్లి ప్రేమతో వడ్డించే వేడి ముద్దలు గుర్తొచ్చి కన్నీళ్లు రాలేవి. సెలవుల్లో తోటి విద్యార్థులందరూ విహారయాత్రలకు, సినిమాలకు వెళ్తుంటే, తను మాత్రం ఆ సమయాన్ని వృథా చేయకుండా అదనపు షిఫ్టులు పనిచేసి, ఆ వచ్చిన కొద్దిపాటి సొమ్మును జాగ్రత్తగా దాచి అమ్మ మందుల కోసం, ఇంటి అవసరాల కోసం పంపేవాడు.

సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షల కోసం సిద్ధమవుతున్నప్పుడు, ఒక్కోసారి రాత్రంతా నిద్ర చాలక కళ్లు వాచిపోయినా, ఎర్రబడిపోయినా, తన తల్లి పొలంలో పడే ఎండ తీవ్రతను, ఆమె పగిలిన పాదాలను తలుచుకుని మళ్ళీ రెట్టించిన ఉత్సాహంతో పుస్తకం పట్టేవాడు. లైబ్రరీలో ఫ్యాన్ కింద కూర్చున్నప్పుడు కూడా తన తల్లి ఎండలో పడే కష్టం గుర్తొచ్చి తల్లడిల్లిపోయేవాడు. ఒకసారి పార్వతమ్మ తీవ్రమైన జ్వరంతో మంచం పట్టి, కనీసం మంచం దిగలేని స్థితిలో ఉన్నా, కొడుకు ఏకాగ్రత దెబ్బతింటుందని, వాడు కంగారుపడి చదువు పక్కన పెడతాడని ఆ విషయం పొరుగువారికి కూడా చెప్పవద్దని ప్రాధేయపడింది. తన అనారోగ్యం కంటే కొడుకు భవిష్యత్తు గొప్పదని భావించిన ఆ తల్లి ప్రేమలోని నిశ్శబ్ద త్యాగం సూర్యంకు నేరుగా తెలియకపోయినా, ఆమె ఆశీస్సులు ఒక అదృశ్య శక్తిలా మారి అతడిని ప్రతి అడుగులోనూ, ప్రతి వైఫల్యంలోనూ కుంగిపోకుండా నడిపించాయి. పాత పుస్తకాల అంగడిలో కొన్న సివిల్స్ మెటీరియల్‌ను చదువుతున్నప్పుడు, అందులోని ప్రతి అక్షరం తన తల్లి చేసిన త్యాగానికి చిహ్నంగా అతడికి కనిపించేది.

నిరంతర శ్రమ, మొక్కవోని దీక్షతో సూర్యం మొదటి ప్రయత్నంలోనే ఐ.ఎ.ఎస్ సాధించాడు. దేశంలోనే అగ్రస్థానంలో నిలవడంతో దేశవ్యాప్తంగా అతని పేరు మారుమోగింది. తన విజయం ఖరారు కాగానే, ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా తన గ్రామానికి పయనమయ్యాడు. జిల్లా కలెక్టర్ హోదాలో కారు దిగి తన పాత పూరి గుడిసె వైపు నడుస్తుంటే, ఊరి జనం అంతా ఆశ్చర్యంతో, గర్వంతో దారి ఇస్తున్నారు. అక్కడ పార్వతమ్మ వంగి వాకిలి ఊడుస్తూ, ముగ్గు వేస్తూ కనిపించింది. సూర్యం పరుగెత్తుకుంటూ వెళ్లి ఆమె పాదాలపై పడి వెక్కివెక్కి ఏడ్చాడు. తన అధికారి దుస్తులు మట్టి అంటుతున్నా పట్టించుకోకుండా, "అమ్మా! నీ కొడుకు కలెక్టర్ అయ్యాడు, నీ కల నిజమైంది" అని గట్టిగా కౌగిలించుకున్నాడు. ఆ తల్లి కళ్లలో ఆనంద బాష్పాలు ఆమె పడిన దశాబ్దాల కష్టాన్ని ఒక్క క్షణంలో కడిగివేశాయి.

గ్రామస్తులు ఏర్పాటు చేసిన భారీ సన్మాన సభలో సూర్యం వేదికపై నిలబడ్డాడు. అధికారులు, ప్రముఖులు ఎందరో అతడిని పొగుడుతుంటే, సూర్యం మైక్ అందుకుని గద్గద స్వరంతో ఇలా అన్నాడు: "ఈ విజయం కేవలం నా కష్టార్జితం కాదు, ఇది మా అమ్మ రక్తాన్ని చెమటగా మార్చి పోసిన పునాది. నేను కేవలం పుస్తకాలు చదివాను, కానీ మా అమ్మ జీవితాన్నే ఒక పాఠంగా చదివింది. ఆమె పగిలిన చేతులు, చీలిన పాదాలే నాకు క్రమశిక్షణ నేర్పాయి. తను ఆకలితో అలమటిస్తూ నాకు అన్నం పెట్టి, తాను చీకటిలో ఉంటూ నాకు జ్ఞానమనే వెలుగును ప్రసాదించిన సాక్షాత్తు దేవత మా అమ్మ. ఈ ఐ.ఎ.ఎస్ హోదా, ఈ గౌరవం, ఈ అధికారం అన్నీ ఆమె త్యాగం ముందు చాలా చిన్నవి. అమ్మా! నీ ప్రతి కన్నీటి చుక్కకు ఈ విజయం ఒక చిన్న కృతజ్ఞత మాత్రమే. ఇకపై నీ కళ్లలో నీరు రాకూడదు, కేవలం నా విజయాలను చూసి గర్వపడే ఆనందం మాత్రమే ఉండాలి!