గోదావరి తీరంలో ఉన్న సీతారామపురం అనే పచ్చని గ్రామంలో రాఘవయ్య అనే వృద్ధ రైతు ఉండేవాడు. జీవితంలో ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా, ముఖంపై చిరునవ్వు చెరగనివ్వని అచంచలమైన ఆశావాది ఆయన. ఒక సంవత్సరం గ్రామంలో తీవ్రమైన అనావృష్టి ఏర్పడింది. చెరువులు ఎండిపోయాయి, భూములు నెర్రలు చాచాయి. పశువులకు మేత కరువైంది. గ్రామ ప్రజలందరిలోనూ నిరాశ, నిస్పృహలు నిండాయి. చాలామంది రైతులు తమ భూములను వదిలి పట్టణాలకు వలస వెళ్లడం ప్రారంభించారు.

ఒకరోజు ఉదయం, రాఘవయ్య తన ఎండిపోయిన పొలంలో ఒంటరిగా నాగలి పట్టి దున్నుతుండటం చూసి, పొరుగు రైతు సోమయ్య ఆశ్చర్యపోయాడు. సోమయ్య రాఘవయ్య దగ్గరకు వచ్చి, “రాఘవయ్యా, ఆకాశంలో ఒక్క మబ్బు ముక్క కూడా లేదు. భూమి నిప్పుల కుంపటిలా కాలుతోంది. ఈ స్థితిలో పొలం దున్ని ఏం ప్రయోజనం? కాలం కలిసిరానప్పుడు ఈ వృథా ప్రయాస ఎందుకు?” అని అడిగాడు.

రాఘవయ్య నాగలిని పక్కన పెట్టి, నుదుటిపై చెమటను తుడుచుకుంటూ ప్రశాంతంగా నవ్వాడు. “సోమయ్యా, ఆకాశం ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండదు. మేఘాలు రావడం, పోవడం ప్రకృతి సహజం. కాలం ఎప్పుడూ ఒకేలా నిలిచిపోదు. నేడు ఎండలు మండుతుంటే, రేపు వర్షాలు కురుస్తాయి. భూమి తల్లి ఎప్పుడూ మనల్ని మోసం చేయదు. మనం సిద్ధంగా లేకపోతే, వర్షం పడినప్పుడు విత్తనాలు ఎలా నాటగలం? ఆశ అనేది రేపటి వెలుగును చూసే కన్ను. నేడు శ్రమిస్తే, రేపు పంట చేతికి వస్తుంది,” అని సమాధానమిచ్చాడు.

రోజులు గడుస్తున్నా వర్షాల సూచనలు కనిపించలేదు. కానీ రాఘవయ్య మాత్రం ప్రతిరోజూ ఉత్సాహంగా పొలానికి వెళ్లి, భూమిని విత్తనాలు చల్లడానికి వీలుగా సిద్ధం చేస్తూనే ఉన్నాడు. గ్రామంలోని ఇతరులు ఆయనను చూసి పిచ్చివాడని నవ్వుకున్నా, ఆయన తన ప్రయత్నాన్ని ఆపలేదు. ఆశతో కూడిన ఆయన శ్రమ నిరంతరాయంగా సాగింది.

ఆ కాలంలోనే ఒకసారి గ్రామంలోని పాఠశాల భవనం బలహీనపడి కూలిపోయినప్పుడు, గ్రామస్థులంతా పిల్లల భవిష్యత్తు అంధకారమైందని వాపోయారు. కానీ రాఘవయ్య మాత్రం నిరుత్సాహపడకుండా, తన వంతుగా కొంత విరాళం ప్రకటించి, ప్రతి ఇంటి నుండి శ్రమదానాన్ని కోరారు. "గోడలు కూలితే మళ్లీ కట్టవచ్చు, కానీ మనోధైర్యం కూలితే పునాదులు వేయలేము" అంటూ ఆయన ఇచ్చిన పిలుపుతో నెల రోజుల్లోనే నూతన పాఠశాల నిర్మాణం పూరైంది. మరో సందర్భంలో, అప్పుల బాధతో ఒక యువ రైతు ఆత్మహత్యకు ప్రయత్నించగా, రాఘవయ్య అతడిని అడ్డుకుని తన సొంత విత్తనాలను, ఎరువులను పంచుకున్నారు. "ఈ ఏడాది పంట చేతికి రాకపోయినా, నీ ప్రాణం ఉంటే వచ్చే ఏడాది అంతకంటే గొప్పగా పండించవచ్చు" అని ధైర్యం చెప్పారు. మార్కెట్‌లో ధరలు పడిపోయినప్పుడు కూడా ఆయన కుంగిపోకుండా, ప్రత్యామ్నాయ పంటల గురించి ఆలోచిస్తూ ఇతరులకు మార్గదర్శిగా నిలిచారు. ప్రతికూల పరిస్థితులలోనూ అవకాశాలను వెతకడం, ఓటమిని అంగీకరించకుండా ముందడుగు వేయడం ఆయన నైజం.

అలాగే ఒకసారి తనకు వున్న ఒకే పాడి ఆవు అనారోగ్యంతో మరణించినప్పుడు అందరూ సానుభూతి తెలిపినా, ఆయన మాత్రం కృంగిపోకుండా "ఈ ఆవు నాకు పాలు ఇచ్చింది, ఇప్పుడు దాని దూడ ఎదిగి వస్తోంది, రేపటి ఆశ అది" అంటూ సానుకూలతను చాటారు. రాఘవయ్య ఆశావాదం కేవలం మాటలకే పరిమితం కాలేదు. ఒక విపత్తు సంభవించినప్పుడు కుమిలిపోవడం కంటే, దాని నుండి బయటపడే మార్గాలను వెతకడం మిన్న అని ఆయన నమ్మేవారు.

అందుకు ఉదాహరణ దాదాపుగా అయిదు సంవత్సరాల క్రితం ఆ గ్రామంలో సంభవించిన ఒక విపత్తు. ఒక సంవత్సరం వర్షాకాలంలో ఊహించని విధంగా వరుసగా మూడు రోజులు కురిసిన కుండపోత వర్షానికి గ్రామంలోని పెద్ద చెరువు ఉధృతంగా ప్రవహించింది. అర్ధరాత్రి వేళ చెరువు కట్ట బలహీనపడి, ఒకచోట గండి పడే ప్రమాదం ఏర్పడిందని తెలిసి ఊరంతా భయాందోళనలకు గురైంది. కట్ట తెగితే పంట పొలాలతో పాటు గ్రామం మొత్తం జలమయం కావడం ఖాయమని తెలిసి అందరూ చేష్టలుడిగి చూస్తుండగా, రాఘవయ్య మాత్రం ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా రంగంలోకి దిగారు. ముసురు వానలో తడుస్తూ, ఆ వయస్సులోనూ ఒక్కొక్క మట్టి బస్తాను స్వయంగా తన భుజాలపై మోస్తూ గండి పడుతున్న చోటికి చేర్చడం ప్రారంభించారు. ఆయనలోని పట్టుదలను, నిరంతర శ్రమను చూసి నిరాశలో ఉన్న గ్రామంలోని యువత ఒక్కసారిగా మేల్కొంది. వందలాది మంది యువకులు ఆయనతో చేతులు కలిపి రాత్రంతా శ్రమించి మట్టి బస్తాలు, రాళ్లతో కట్టను బలోపేతం చేసి ప్రమాదాన్ని తప్పించారు. "ప్రయత్నం మన చేతుల్లో ఉంది, ఫలితం ప్రకృతి ఇస్తుంది" అనే ఆయన సూత్రం ఆ రోజు యువతకు ఒక గొప్ప కార్యాచరణ పాఠంగా మారింది. జీవితంలో ఎన్ని ఎదురుదెబ్బలు తగిలినా, ప్రతి అపజయం వెనుక ఒక పాఠం ఉంటుందని, చీకటి మరీ దట్టంగా ఉందంటేనే సూర్యోదయం దగ్గర పడిందని ఆయన గాఢంగా విశ్వసించేవారు. అందుకే ఏ సమస్య వచ్చినా ఆయన మౌనంగా ఉండేవారు కాదు, మార్పు కోసం నిరంతరం శ్రమిస్తూనే ఉండేవారు.

ప్రస్తుత కాలంలో ఎందలు తీవ్రంగా వుండి వర్షపు చుక్కు జాడ లేని ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులలో కూడా రాఘవయ్య నిరంతరంగా తన పొలంలో శ్రమిస్తునే వున్నారు. కొన్ని వారాల తర్వాత, ఒక మధ్యాహ్నం అనుకోకుండా ఆకాశంలో నల్లని మబ్బులు కమ్ముకున్నాయి. ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన భారీ వర్షం కురిసింది. ఎండిపోయిన చెరువులు, బావులు జలకళను సంతరించుకున్నాయి. ఊరి జనం ఆనందంతో ఇళ్లలో నుండి బయటకు వచ్చారు. కానీ చాలామంది రైతులు తమ పొలాలను సిద్ధం చేసుకోనందున వెంటనే విత్తనాలు చల్లలేకపోయారు. రాఘవయ్య మాత్రం ఇప్పటికే భూమిని సిద్ధం చేసి ఉంచడం వల్ల, వర్షం పడిన వెంటనే విత్తనాలు నాటడం పూర్తి చేశాడు. కొన్ని నెలల్లోనే ఆయన పొలం పచ్చని పైరుతో, సమృద్ధిగా పండిన పంటతో కళకళలాడింది.

కోత సమయం వచ్చినప్పుడు ఊరి ప్రజలందరూ రాఘవయ్య పొలం వద్దకు వచ్చారు. రాఘవయ్య ధాన్యపు బస్తాలను చూస్తూ నిలబడిన సోమయ్యతో, "సోమయ్యా, ఆకాశం వైపు చూసి నిరాశ పడటం సులభం, కానీ నేలను నమ్మి ఆశతో శ్రమించడం ముఖ్యం. కష్టాలు శాశ్వతం కావు. చీకటి తర్వాత వెలుగు రాక మానదు. జీవితంలో ఆశను వదులుకోకుండా శ్రమిస్తే, అనుకూలమైన కాలం వచ్చినప్పుడు ఖచ్చితంగా విజయం లభిస్తుంది. ఆశావాదం అనేది కేవలం ఒక నమ్మకం కాదు సోమయ్యా, అది మనిషిని నిరంతరం కార్యోన్ముఖుడిని చేసే ఒక గొప్ప శక్తి," అన్నాడు.