డైరీ మొదటి పేజీపై సిరా కొద్దిగా వెలిసిపోయినా, ఆ నాలుగు పదాల్లోని వేడి మాత్రం ఏమాత్రం చల్లారలేదు. "నేను మనసు పడ్డాను..." ఆ వాక్యాన్ని చదివిన మరుక్షణం పావని హృదయం ఒక్కసారిగా వణికిపోయింది. డెబ్బై ఐదు ఏళ్ల జీవిత చరమాంకంలో రాసిన ఈ మాటల వెనుక ఏ కథ దాగి ఉందో తెలుసుకోవాలనే ఆత్రుత, తెలియని భయం—రెండూ ఒకేసారి ఆమెను చుట్టుముట్టాయి. మెల్లగా మరో పేజీ తిప్పింది. "లావణ్య నవ్వులో... నా సరస్వతి చిన్ననాటి కల మళ్లీ పూసింది." అంతే... గుండెల్లో ఎవరో ఎన్నాళ్లుగానో మానిపోయిన గాయాన్ని మళ్లీ తెరిచినట్టైంది. --- రామయ్యగారు కాలాన్ని భుజాలపై మోస్తున్న మనిషి. వెండివన్నె జుట్టు... వంగిన వీపు... చేతుల్లో స్వల్ప వణుకు... కానీ కళ్లలో మాత్రం ఇంకా చనిపోని ఒక నిరీక్షణ. భార్య మరణించి పదేళ్లు గడిచిపోయాయి. కొడుకులు విదేశాల్లో తమ తమ యాంత్రిక జీవితాల్లో మునిగిపోయారు. ఆయనకు తోడుగా మిగిలింది పార్కులోని ఒక బెంచీ... చేతిలో పాత డైరీ... హృదయంలో ఎన్నటికీ చెరిగిపోని కొన్ని జ్ఞాపకాలు. మనిషిని వృద్ధుడిని చేసేది వయసు కాదు... నెరవేరని కలల బరువు. --- ఒక సాయంత్రం... పార్కులోని ఓ మూలన పుస్తకం చదువుతున్న ఓ యువతి ఆయన దృష్టిని ఆకర్షించింది. చిరిగిన సంచి... వాడిపోయిన దుస్తులు... కానీ కళ్లలో మాత్రం అసాధ్యాన్ని సైతం సాధ్యం చేయగల ఆత్మవిశ్వాసం మెరిసింది. ఆమె ఏదో కాగితంపై రాస్తూ ముసిముసిగా నవ్వుకుంటోంది. ఆ నవ్వును చూసిన క్షణంలోనే రామయ్యగారు గతంలోకి జారిపోయారు. అదే నవ్వు... ఏళ్ల క్రితం తన కూతురు సరస్వతి నవ్విన నవ్వు. ఆ నవ్వులోనే ఒకప్పుడు డాక్టర్ కావాలనే కల మొలిచింది. ఆ కలను తన చేతులే నలిపేశాననే బాధ ఆయనను ఎన్నో రాత్రులు నిద్రపోనివ్వలేదు. ఆర్థిక ఇబ్బందులు... సమాజపు ఒత్తిళ్లు... చిన్న వయసులో పెళ్లి... రెండేళ్లకే ప్రసవ సమయంలో కూతురు మరణం... ఆ రోజు నుంచి ఆయన మనసులో ఒక్క మాటే మారుమోగేది— "నా కూతురి కలను నేనే చంపేశాను." --- ఆ యువతి గురించి ఆరా తీశారు. ఆమె పేరు లావణ్య. రిక్షా తొక్కే తండ్రి కూతురు. చదువంటే ప్రాణం. కానీ ఇంటర్ ఫీజు కట్టలేక చదువు ఆగిపోయింది. ఆ మాటలు విన్న రామయ్యగారు చాలా సేపు మాట్లాడలేకపోయారు. ఆయనకు లావణ్య కనిపించలేదు... తన సరస్వతి మాత్రమే కనిపించింది. ఆ రాత్రే డైరీలో ఇలా రాశారు— "నేను మనసు పడ్డాను..." ఒక అమ్మాయి రూపానికి కాదు... ఆమె కలకు. తన కూతురి అసంపూర్ణ జీవితానికి. దేవుడు తనకు ఇచ్చిన రెండో అవకాశానికి. --- ఒక రోజు... "తల్లీ..." అంటూ లావణ్యను పిలిచారు. "జీవితంలో ఓడిపోవడం తప్పు కాదు. పోరాడకుండా వెనక్కి తగ్గడమే తప్పు. నా సరస్వతి కలలు నీలో కనిపిస్తున్నాయి. నువ్వు చదువుకుంటానంటే నేను నీకు అండగా ఉంటాను. నీ విజయంలో నేను నా కూతురిని మళ్లీ చూస్తాను." ఆ మాటలు లావణ్య జీవితాన్నే మార్చేశాయి. రామయ్యగారు తన చిన్న ఇంటిని తాకట్టు పెట్టారు. ఆమె చదువుకు కావాల్సిన ప్రతి రూపాయి ఖర్చు చేశారు. పుస్తకాలు కొనిచ్చారు. ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపారు. ఆమె సాధించిన ప్రతి విజయాన్ని తన కూతురి పునర్జన్మగా భావించారు. --- కానీ... గ్రామం ఆ బంధాన్ని అర్థం చేసుకోలేదు. అపవాదులు పుట్టాయి. అవమానాలు వెంటాడాయి. "ముసలోడికి మతి పోయింది" అంటూ వెక్కిరించారు. విదేశాల నుంచి వచ్చిన కొడుకు కూడా తండ్రిని నిలదీశాడు. అయినా రామయ్యగారు ఒక్క అడుగు కూడా వెనక్కి వేయలేదు. ఎందుకంటే... ఆయన కాపాడింది ఒక అమ్మాయిని కాదు... ఒక కలను. --- ఐదేళ్లు గడిచాయి. ఒక ఉదయం... తెల్లకోటు ధరించిన ఓ యువతి రామయ్యగారి మంచం పక్కన నిలబడింది. మెడలో స్టెతస్కోప్... కళ్లలో ఆనందబాష్పాలు... "తాతయ్యా... మీ సరస్వతి కల నెరవేరింది. మీ మనవరాలు డాక్టర్ అయింది." ఆ మాటలు విన్న రామయ్యగారి పెదవులపై ప్రశాంతమైన చిరునవ్వు విరిసింది. "ఇప్పుడు... నా గుండె తేలికపడింది తల్లీ... నేను మనసు పడ్డది... నీ మీద కాదు... ఒక కల మళ్లీ బతకాలని..." అవే ఆయన చివరి మాటలు. ఆ రాత్రి... ఏళ్లుగా మోస్తున్న పశ్చాత్తాపాన్ని భూమిపై దించి... హృదయంలో తృప్తిని నింపుకుని... ఆయన నిశ్శబ్దంగా అనంతలోకాలకు వెళ్లిపోయారు. --- ఆరు నెలల తర్వాత... లావణ్య తన మొదటి జీతాల పొదుపుతో ఒక చిన్న ఆసుపత్రిని ప్రారంభించింది. దానికి ఆమె పెట్టిన పేరు— "సరస్వతి ఉచిత వైద్యశాల." ప్రారంభోత్సవానికి ముందు రామయ్యగారి సమాధి వద్ద నిలబడి నిశ్శబ్దంగా అంది— "మీరు నాకు డబ్బు ఇవ్వలేదు తాతయ్య... ఒక జీవితాన్ని గెలవడానికి కావాల్సిన మనోధైర్యాన్ని ఇచ్చారు. మీరు చేసినది దానం కాదు... ఒక తండ్రి ప్రేమకు మరో రూపం." --- డైరీ చివరి పేజీపై పావని కన్నీటి చుక్కలు జారాయి. అందులో ఇలా రాసి ఉంది— "పావనీ... ఈ అక్షరాలు చదివిన రోజు... నువ్వూ ఒక లావణ్యకు చేయూత ఇవ్వు. మనిషి సంపాదించిన ఆస్తి కన్నా... మరో మనిషి కలను నిలబెట్టిన జ్ఞాపకమే శాశ్వతం. అదే జీవితానికి అసలు పరమార్థం." --- డైరీ మూసుకుంది. కానీ... ఒక తండ్రి ప్రేమ ముగియలేదు. ఒక కల చనిపోలేదు. ఒక చేయి మరో చేతిని పట్టుకున్నంతకాలం... ఈ ప్రపంచంలో 'మనసు పడటం' అనే పదానికి ప్రేమ ఒక్కటే అర్థం కాదు. ఒక జీవితాన్ని వెలిగించాలని తపించే కరుణ... ఒక కలను కాపాడాలని తపించే మానవత్వం... అవి కూడా ప్రేమే.