గోదావరి పరివాహక ప్రాంతంలోని వేదగిరిపాలెం అనే చిన్న గ్రామం ప్రతి ఏడాది శ్రీరామనవమి బ్రహ్మోత్సవాలను అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించేది. గ్రామం మధ్యలో మూడు వందల సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన కోదండరామాలయం ఉండేది. ఆలయ రథోత్సవం రోజున వేలాది మంది భక్తులు తరలివచ్చేవారు. ఆ ఉత్సవానికి భద్రత, ఏర్పాట్ల బాధ్యతను ఈసారి గ్రామ యువక సంఘం అధ్యక్షుడు సత్యంకు అప్పగించారు.
సత్యం ధైర్యసాహసాలకు గ్రామంలో మంచి పేరు. వరదల్లో చిక్కుకున్న వారిని కాపాడినా, అగ్నిప్రమాదంలో ఇళ్లలోకి దూకి చిన్నారులను రక్షించినా ముందుండేది అతడే. అందుకే బాధ్యత అతని చేతిలో పెట్టగానే గ్రామస్తులు నిశ్చింతగా ఊపిరి పీల్చుకున్నారు.
ఉత్సవానికి మూడు రోజుల ముందు కొంతమంది యువకులు సమావేశమయ్యారు.
“ఈసారి పది వేల మందికి పైగా వస్తారట. ఎక్కువ మంది వాలంటీర్లు పెట్టాలి,” అన్నాడు ఒకడు.
సత్యం చిరునవ్వు నవ్వాడు.
“అంత ఆందోళన అవసరం లేదు. మనం చూసుకుంటాం.”
అప్పటివరకు మౌనంగా కూర్చున్న ఆలయ ప్రధాన అర్చకుడు శ్రీనివాస శాస్త్రిగారు మెల్లగా అన్నారు.
“ధైర్యం మంచిదే నాయనా... కానీ భద్రత ధైర్యంతో కాదు, దూరదృష్టితో నిలుస్తుంది. హనుమంతుడు సముద్రం దాటాడు కాబట్టి వెంటనే లంకలో యుద్ధం చేయలేదు. ముందుగా పరిస్థితిని గమనించాడు.”
ఆ మాటలు సత్యం మనసులో గాఢంగా ముద్రపడ్డాయి.
ఆ రాత్రే అతను తన ప్రణాళికను పూర్తిగా మార్చేశాడు. ఆలయానికి నాలుగు ప్రవేశ ద్వారాలు ఉన్నప్పటికీ, రెండు ద్వారాలను మాత్రమే ప్రవేశానికి, మిగిలిన రెండింటిని నిష్క్రమణకు కేటాయించాడు. రథం తిరిగే మార్గమంతా తాత్కాలిక ఇనుప కంచెలు ఏర్పాటు చేశాడు. గ్రామ యువకులను వృద్ధులు, చిన్నపిల్లలు, మహిళలకు ప్రత్యేక సహాయ బృందాలుగా విభజించాడు. వైద్యశిబిరం, అంబులెన్స్, తాగునీటి కేంద్రాలు, తప్పిపోయిన పిల్లల కోసం సమాచార కేంద్రం కూడా ఏర్పాటు చేశాడు.
అంతటితో ఆగకుండా ప్రతి వాలంటీర్కు ప్రత్యేక బాధ్యతలు అప్పగించాడు. ఒక బృందానికి జనసందోహాన్ని నియంత్రించే పని, మరో బృందానికి వృద్ధులకు సహాయం చేయడం, ఇంకొక బృందానికి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో అధికారులకు సమాచారం అందించడం వంటి విధులను కేటాయించాడు. కార్యక్రమానికి ముందు రోజు ప్రత్యక్షంగా మాక్ డ్రిల్ నిర్వహించి, అనుకోని పరిస్థితుల్లో ఎలా స్పందించాలో అందరికీ శిక్షణ ఇచ్చాడు. “ప్రమాదం వచ్చినప్పుడు పరుగులు పెట్టడం కాదు... ముందే సిద్ధంగా ఉండటమే నిజమైన సేవ” అని సత్యం ప్రతి వాలంటీర్కు గుర్తుచేశాడు. ఆ మాటలు యువతలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచాయి.
ఉత్సవం రోజు ఉదయం నుంచి భక్తులు పోటెత్తారు. మధ్యాహ్నానికి ఆలయం పరిసరాలు జనంతో నిండిపోయాయి.
రథం ప్రధాన వీధిలోకి రాగానే ఒక్కసారిగా ఒక పక్కనున్న విద్యుత్ స్తంభం వద్ద చిన్న షార్ట్సర్క్యూట్ జరిగింది. పొగ రావడం చూసిన కొందరు భక్తులు భయంతో పరుగులు తీశారు. క్షణాల్లోనే తోపులాట మొదలయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
అక్కడే నిలబడి ఉన్న సత్యం పరిస్థితిని వెంటనే అర్థం చేసుకున్నాడు. అరవలేదు. పరుగెత్తలేదు.
“మూడో బృందం... ఉత్తర ద్వారం తెరవండి. రెండో బృందం... మహిళలను ఎడమవైపు తీసుకెళ్లండి. ఎవ్వరూ పరుగెత్తొద్దు. ప్రమాదం లేదు,” అని మైక్లో ప్రశాంతంగా ప్రకటించాడు.
ఇప్పటికే ముందుగానే సాధన చేసిన వాలంటీర్లు తమ తమ స్థానాల్లోకి చేరుకున్నారు. రెండు నిమిషాల్లోనే జనసందోహం క్రమబద్ధంగా బయటకు వెళ్లడం ప్రారంభించింది. విద్యుత్ సరఫరా నిలిపివేయడంతో ప్రమాదం కూడా తప్పింది.
జిల్లా అధికారులు సంఘటనను పరిశీలించి ఆశ్చర్యపోయారు.
“ఇంత పెద్ద జనసమ్మర్దంలో తోపులాట కూడా జరగకుండా ఎలా నియంత్రించగలిగారు?” అని కలెక్టర్ అడిగారు.
సత్యం వినయంగా నవ్వి చెప్పాడు.
“అది నా ధైర్యం కాదు సార్... ముందుగానే ఊహించిన ప్రమాదాలే మాకు దారి చూపాయి. సమస్య వచ్చిన తర్వాత స్పందించడం నాయకత్వం కాదు. రాకముందే దానికి సిద్ధపడటమే నాయకత్వం.”
అర్చకుడు శాస్త్రిగారు చిరునవ్వుతో సత్యం భుజం తట్టారు.
“ఇప్పుడు నువ్వు హనుమంతుని బోధను ఆచరణలో చూపించావు. పరాక్రమం సముద్రాన్ని దాటిస్తుంది. కానీ అప్రమత్తతే లంకలో విజయాన్ని అందిస్తుంది.”
ఆ సంఘటన తరువాత వేదగిరిపాలెం ఉత్సవ నిర్వహణ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఆదర్శంగా నిలిచింది. ప్రతి సంవత్సరం ఇతర గ్రామాల నిర్వాహకులు అక్కడికి వచ్చి ఏర్పాట్లను పరిశీలించసాగారు. సత్యంకు వచ్చిన గొప్ప గౌరవం అతను ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొన్నందుకు కాదు; ప్రమాదం సంభవించే ముందు దానిని ఊహించి, బాధ్యతతో, దూరదృష్టితో వ్యవహరించినందుకు.
కొన్ని నెలల తరువాత జిల్లా స్థాయిలో జరిగిన విపత్తు నిర్వహణ శిక్షణా శిబిరానికి సత్యాన్ని ప్రత్యేకంగా ఆహ్వానించారు. అక్కడ ఆయన గ్రామ యువతకు ఒకే ఒక్క మాట చెప్పాడు. “విజయం అనేది ఒక సంఘటన కాదు, ఒక అలవాటు. ప్రతిరోజూ క్రమశిక్షణతో ఆలోచించడం, ముందుచూపుతో ప్రణాళిక రూపొందించడం, బాధ్యతను స్వంతంగా భావించడం—ఇవే విజయాన్ని నిలబెడతాయి.” ఆయన మాటలు విన్న యువత తమ గ్రామాల్లో కూడా ఇలాంటి సేవా బృందాలను ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఒక వ్యక్తి వివేకం ఒక గ్రామాన్ని మాత్రమే కాదు, అనేక గ్రామాల ఆలోచనా విధానాన్ని మార్చగలదని సత్యం నిరూపించాడు.
ధైర్యం విజయానికి తొలి అడుగు మాత్రమే. ఆ విజయాన్ని నిలబెట్టేది అప్రమత్తత, వివేకం, బాధ్యతాయుతమైన నిర్ణయాలు. హనుమంతునిలా బలానికి తోడు దూరదృష్టిని కలిగినవారే శాశ్వత విజయాన్ని, విశ్వాసాన్ని, గౌరవాన్ని సంపాదిస్తారు.
