ప్రవీణ్ చిన్నప్పటి నుండి అద్దంలో తన ప్రతిబింబాన్ని చూసుకోవడం కంటే, పుస్తకాల్లోని అక్షరాలను చూసుకోవడానికే ఎక్కువ ఇష్టపడేవాడు. మురళీనగర్ లాంటి చిన్న పట్టణంలో, ఒక సామాన్య మధ్యతరగతి కుటుంబంలో పుట్టిన ప్రవీణ్, రాష్ట్రస్థాయిలో ర్యాంకు సాధించి హైదరాబాద్లోని ప్రతిష్టాత్మక మెడికల్ కాలేజీలో సీటు సంపాదించాడు. తల్లి ఒక ఆసుపత్రిలో నర్సు కావడం వల్ల, తెల్లకోటు వేసుకున్న కొడుకును చూడాలనేది ఆమె జీవితకాల స్వప్నం.
కానీ, ఆ స్వప్నం వెనుక ఉన్న ముళ్ల బాట ప్రవీణ్కు కాలేజీ హాస్టల్లో అడుగుపెట్టిన మొదటి రోజే పరిచయమైంది.
ప్రవీణ్ క్రమశిక్షణ కలిగిన కుర్రాడు. తెల్లవారుజామునే లేచి, స్నానం చేసి, సంధ్యావందనం చేసుకోవడం అతడికి అలవాటు. అయితే, ఆ అలవాటే అతడిని సీనియర్ల కంట పడేలా చేసింది. హాస్టల్ గదిలో ఒక మూల కూర్చుని అతను మంత్రాలు చదువుతుంటే, పక్క గదిలో ఉన్న సీనియర్లు "ఏంట్రా ఈ పూజారి గోల? వీడు డాక్టర్ అవ్వడానికి వచ్చాడా లేక గుడిలో గంట కొట్టడానికి వచ్చాడా?" అంటూ వెటకారాలు మొదలుపెట్టారు.
మెడికల్ కాలేజీ అంటే కేవలం చదువే కాదు, ఒక వింతైన 'మెయిల్-మిలాప్' (పరిచయ కార్యక్రమం) ఉంటుందని అతనికి తెలుసు. కానీ, అది 'ర్యాగింగ్' అనే వికృత రూపం దాల్చుతుందని అతను ఊహించలేదు.
ఒక రాత్రి, సుమారు పదిమంది సీనియర్లు ప్రవీణ్ గదిలోకి చొరబడ్డారు.
"ఏయ్ ప్రవీణ్! నువ్వు స్టేట్ ర్యాంకర్ కదా... ఈ మంత్రాలు చదివితే రోగాలు తగ్గిపోతాయా? పోనీ, నీకు అంత భక్తి ఉంటే ఒక పని చెయ్. రేపు పొద్దున్న అనటమీ ల్యాబ్లో ఉన్న శవం ముందు కూర్చుని శాంతి పూజ చెయ్, చూద్దాం నీ ధైర్యం ఏంటో!" అంటూ నవ్వుతూ వెళ్లారు.
ఆ మాటలు ప్రవీణ్ మనసును గాయపరిచాయి. తన సంస్కారం ఇతరులకు హాస్యాస్పదంగా మారడం అతడిని కుంగదీసింది. ఒకవైపు తన చెల్లెలు శ్యామ—పుట్టుకతోనే మూగ, చెవుడు ఉన్న అమ్మాయి—భవిష్యత్తు గురించి భయం, మరోవైపు ఈ మానసిక వేధింపులు. తల్లి పంపిన నేతి పిండివంటలను సీనియర్లు బలవంతంగా లాక్కెళ్లి తినేస్తుంటే, అతనికి ఆకలి కంటే ఎక్కువగా తన ఆత్మగౌరవం దెబ్బతిన్నట్లు అనిపించేది.
భయం పెరిగిపోయి, ఒకానొక దశలో "మెడిసిన్ వద్దు, చదువు వద్దు... తిరిగి మా ఊరు వెళ్ళిపోతాను" అని నిశ్చయించుకున్నాడు. కానీ, తన తల్లి పడుతున్న కష్టం, ఆమె కళ్లలోని ఆశ అతడిని ఆపాయి.
రాను రాను, ప్రవీణ్ తన మౌనాన్ని పెంచుకున్నాడు. సీనియర్లు ఎంత ఎగతాళి చేసినా, చిరునవ్వుతో భరిస్తూ తన చదువుపై దృష్టి పెట్టాడు. మొదటి సెమిస్టర్ ఫలితాల్లో మళ్ళీ అతనే టాపర్. అతడిని చూసి నవ్విన వారే, ఇప్పుడు సబ్జెక్టులో అనుమానాలు అడగడానికి అతని దగ్గరకు రావడం మొదలుపెట్టారు.
కాలేజీ డైరెక్టర్ ప్రవీణ్ను వేదికపై పిలిచి అభినందించినప్పుడు, ఆ స్పర్శ అతనికి కొత్త శక్తిని ఇచ్చింది.
మెల్లగా రోజులు గడిచాయి. ప్రవీణ్ ఎంబీబీఎస్ పూర్తి చేశాడు, ఎం.డి చేశాడు, అమెరికా వెళ్లి గొప్ప సర్జన్ అయ్యాడు. కానీ, ఆ హాస్టల్ రోజుల్లో పడ్డ మానసిక గాయాలు మాత్రం లోలోపల ఎక్కడో ఒక మచ్చలా మిగిలిపోయాయి.
అనేక ఏళ్ల తర్వాత, ప్రవీణ్ ఒక అంతర్జాతీయ మెడికల్ కాన్ఫరెన్స్లో ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొన్నాడు. కార్యక్రమం ముగిసిన తర్వాత, ఒక వ్యక్తి పరుగున వచ్చి ప్రవీణ్ కాళ్లకు నమస్కరించాడు. అతడు బాగా చిక్కిపోయి, దీన స్థితిలో ఉన్నాడు.
ప్రవీణ్ గుర్తుపట్టలేక "ఎవరండీ మీరు?" అని అడిగాడు.
ఆ వ్యక్తి కళ్లలో నీళ్లు తిరుగుతుండగా, "సార్, నేను మీ హాస్టల్ సీనియర్ శ్రీనివాస్ని. ఆరోజు మీ పూజను, మీ సంస్కారాన్ని వెక్కిరించిన వారిలో నేనూ ఒకడిని. కానీ చూడండి సార్... ర్యాగింగ్ పేరుతో సరదాలకు అలవాటు పడి, చదువును నిర్లక్ష్యం చేసి, ఈరోజు నేను కేవలం ఒక చిన్న క్లినిక్లో అసిస్టెంట్గా మిగిలిపోయాను. మీరు మాత్రం మీ విలువలను వదలకుండా ఈ స్థాయికి చేరారు. ఆరోజు మేము చేసింది 'మెయిల్-మిలాప్' కాదు సార్, అది మూర్ఖత్వం. మమ్మల్ని క్షమించండి" అన్నాడు.
ప్రవీణ్ అతడిని భుజం తట్టి అన్నాడు " శ్రీనివాస్ గారూ, ఆరోజు మీరు పెట్టిన ఇబ్బందులే నన్ను మరింత మొండిగా చదివేలా చేశాయి. కానీ ఒకటి గుర్తుంచుకోండి... పదవుల వల్ల వచ్చే గుర్తింపు కంటే, పక్క మనిషిని గౌరవించడం వల్ల వచ్చే గుర్తింపే శాశ్వతమైనది."
ప్రవీణ్ వెనుదిరిగి వెళ్తుంటే, అక్కడ ఉన్న అందరికీ ఒక విషయం అర్థమైంది.. సంస్కారం ఎప్పుడూ ఓడిపోదు, అది కేవలం మౌనంగా తన సమయం కోసం వేచి చూస్తుంది.
***
